แผนการเรียน หน้าหลัก
บทที่ 4 · การกำหนดราคา
Ajarn.Kwan @ เศรษฐศาสตร์ รามคำแหง
← กลับแผนการเรียน บทที่ 4

การกำหนดราคา

ต่อจากบทที่ 3 — เมื่อเรารู้แล้วว่า Demand กับ Supply คืออะไร บทนี้จะพาไปดู
ว่าราคาในตลาด ถูกกำหนด ขึ้นได้อย่างไร และจะเกิดอะไรขึ้นเมื่อ "มือของรัฐ"
เข้ามาแทรกแซงด้วยการตรึงราคาขั้นสูง ขั้นต่ำ หรือเก็บภาษี

💭 ถามก่อนเรียน: รัฐบาลออกกฎห้ามขายน้ำมันเกินลิตรละ 25 บาท คนจะได้น้ำมันถูกลงจริงมั้ย?

สัญชาตญาณบอกว่า "ถูกลงสิ! รัฐบังคับไว้แล้ว" — แต่เศรษฐศาสตร์บอกอีกเรื่องหนึ่ง ลองคิดดูก่อนนะ ว่าผู้ขายจะยังอยากขายเท่าเดิมมั้ย ถ้าได้ราคาน้อยลง?

3 แนวคิดหลักที่ต้องเข้าใจ:
① ดุลยภาพ (Equilibrium) = จุดที่คนอยากซื้อ = คนอยากขาย → ตลาด "เคลียร์ตัวเอง" ได้
② Excess demand/supply = เมื่อราคาอยู่ผิดจากดุลยภาพ จะเกิดแรงกดดันให้ราคากลับไปที่ดุลยภาพเสมอ
③ Tax incidence (ภาระภาษี) = ภาษีที่รัฐเก็บจากผู้ขาย ไม่ได้ตกที่ผู้ขายเต็ม ๆ — มันถูก "ผลัก" ไปหาผู้ซื้อบางส่วน
🎯 วิธีใช้เพื่อให้เรียนรู้ด้วยตัวเอง
เลือกส่วนที่ต้องการเรียน
⚖️
4.1 ราคาดุลยภาพ
จุดที่ D ตัด S = ราคาและปริมาณที่ตลาดจะ "นิ่ง" | ถ้าราคาสูงเกินไป → Excess Supply (ขายไม่หมด) → ราคาลด | ถ้าต่ำเกินไป → Excess Demand (ของขาด) → ราคาขึ้น
"ถ้าร้านขนมตั้งราคา 60 บาทแต่คนแห่ซื้อจนหมดภายใน 10 นาที ร้านควรทำยังไง?"
Equilibrium Excess Demand Excess Supply กราฟ interactive
🔒
4.2 การกำหนดราคาขั้นสูง
Maximum Price — รัฐกำหนดราคา "ห้ามขายเกิน" ต่ำกว่าดุลยภาพ เพื่อช่วยผู้บริโภค ผลคือของขาด เกิดตลาดมืด ต้องปันส่วน หรือนำเข้าจากต่างประเทศ
"ทำไมรัฐควบคุมราคาข้าวสารแล้วคนกลับซื้อยากขึ้น ไม่ง่ายขึ้น?"
Price Ceiling Shortage Black Market โจทย์คำนวณ
🌾
4.3 การกำหนดราคาขั้นต่ำ
Minimum Price / ประกันราคา — รัฐกำหนดราคาสูงกว่าดุลยภาพเพื่อช่วยผู้ผลิต (เช่น เกษตรกร) ผลคือผลิตล้น ตลาดไม่ซื้อ → รัฐต้องเข้ามารับซื้อส่วนเกิน
"โครงการจำนำข้าว ทำไมรัฐต้องเก็บข้าวไว้ในโกดัง? เงินมาจากไหน?"
Price Floor Excess Supply รัฐรับซื้อ คำนวณรายได้เกษตรกร
💰
4.4 การเก็บภาษี
ภาษีต่อหน่วย (Excise Tax) ทำให้เส้นอุปทานเลื่อนขึ้น | ภาระภาษีถูก "แบ่ง" ระหว่างผู้ขายและผู้ซื้อ — ใครจ่ายมากขึ้นอยู่กับความชันของเส้น D และ S
"รัฐเก็บภาษีบุหรี่ 0.60 บาท/ซอง จากผู้ผลิต สุดท้ายคนสูบจ่ายเพิ่มเท่าไหร่?"
Per Unit Tax Tax Incidence เก็บจากผู้ซื้อ ภาระภาษี
🔀
4.5 การเปลี่ยนแปลงของดุลยภาพ
เมื่อ D หรือ S เลื่อน → ราคาและปริมาณดุลยภาพใหม่จะไปที่ไหน? | 3 กรณี: D เปลี่ยน, S เปลี่ยน, ทั้งคู่เปลี่ยน | เจอสถานการณ์จริงแล้วคาดการณ์ได้
"ตอนโควิด คนอยู่บ้านมากขึ้น ราคาขนมขบเคี้ยวควรขึ้นหรือลง? แล้วยอดขายล่ะ?"
D Shift S Shift Comparative Statics พยากรณ์ตลาด
ภาพรวมบทที่ 4 — การแทรกแซงราคาของรัฐ

จุด E* คือดุลยภาพธรรมชาติของตลาด · เส้น P̄ คือราคาขั้นสูง (ต่ำกว่า E* → เกิด shortage) · เส้น P̲ คือราคาขั้นต่ำ (สูงกว่า E* → เกิด surplus) · เราจะไล่เรียนทีละกรณีในแต่ละส่วน

← กลับแผนการเรียน เริ่มส่วนที่ 1 →