ราคาดุลยภาพ — จุดที่ผู้ซื้อและผู้ขาย "พอใจ" ทั้งสองฝ่าย
ดุลยภาพตลาด เกิดขึ้นเมื่อ ปริมาณที่ผู้ซื้อต้องการซื้อ (Qd) เท่ากับ ปริมาณที่ผู้ขายต้องการเสนอขาย (Qs)
ที่จุดนี้ ตลาด "ล้างตัวเอง" ได้ — ไม่มีสินค้าเหลือ ไม่มีขาดแคลน
ตัวอย่าง: D: P = 10 − Q | S: P = 2 + Q
หาดุลยภาพ: ให้ Qd = Qs
10 − Q = 2 + Q → 2Q = 8 → Q* = 4
แทนค่า: P* = 10 − 4 = P* = 6
ดุลยภาพอยู่ที่ (Q*=4, P*=6) — จุดตัดของเส้น D กับเส้น S
กลไกการปรับตัว:
🔵 P < P* → Qd > Qs → Excess Demand (ขาดแคลน) → ราคาถูกดันขึ้น
😷 เช่น ช่วง COVID หน้ากากอนามัยขายในราคาเดิม → คนแย่งซื้อ สินค้าหมดเร็ว = ขาดแคลน → ราคาตลาดมืดพุ่งขึ้น
🟠 P > P* → Qs > Qd → Excess Supply (เหลือเฟือ) → ราคาถูกดันลง
🏠 เช่น คอนโดสร้างเสร็จพร้อมกันหลายโครงการ แต่คนซื้อไม่พอ → ห้องว่างเยอะ → ต้องลดราคา จัดโปรฟรีค่าส่วนกลาง
⚖️ P = P* → Qd = Qs → ดุลยภาพ → ราคาไม่มีแรงกดดันให้เปลี่ยน
🏪 เช่น ข้าวแกงจานละ 50 บาท ทั้งร้านพอใจขาย คนก็พอใจซื้อ → ไม่มีแรงดันให้ราคาเปลี่ยน
เมื่อเส้น D หรือ S เลื่อน → ดุลยภาพใหม่จะเป็นอย่างไร?
เมื่อปัจจัยกำหนดอุปสงค์หรืออุปทานเปลี่ยนแปลง → เส้น D หรือ S เลื่อน → ราคาและปริมาณดุลยภาพเปลี่ยน
สรุปผลการเลื่อน (เลื่อนทีละเส้น):
📈 D เลื่อนขวา → P*↑ Q*↑ — 🎉 เช่น เทศกาลสงกรานต์ คนอยากเที่ยวมากขึ้น → ราคาตั๋วเครื่องบินขึ้น + จำนวนเที่ยวบินเต็ม
📉 D เลื่อนซ้าย → P*↓ Q*↓ — 📉 เช่น คนหันมาดื่มน้ำเปล่าแทนน้ำอัดลม → ยอดขายและราคาน้ำอัดลมลดลง
📈 S เลื่อนขวา → P*↓ Q*↑ — 🤖 เช่น เทคโนโลยีผลิตจอ OLED ถูกลง → ทีวีจอใหญ่ราคาลดลงแต่ขายได้มากขึ้น
📉 S เลื่อนซ้าย → P*↑ Q*↓ — 🌊 เช่น น้ำท่วมภาคใต้ ผลไม้เสียหาย → ทุเรียนราคาพุ่งแต่หาซื้อยาก
จะมีตัวแปร 1 ตัวที่ทิศทางแน่นอน แต่อีกตัวไม่แน่นอน (ขึ้นกับว่าเส้นไหนเลื่อนมากกว่า)
D↑ S↑ Q* เพิ่มแน่ | P* ไม่แน่
🍖 ตัวอย่าง: ช่วงเทศกาล คนอยากกินหมูกระทะมากขึ้น (D↑) + ฟาร์มหมูเพิ่มกำลังผลิต (S↑) → จำนวนหมูกระทะที่ขายได้เพิ่มแน่ แต่ราคาจะขึ้นหรือลดขึ้นกับว่าฝั่งไหนเพิ่มมากกว่า
D↓ S↓ Q* ลดแน่ | P* ไม่แน่
🚗 ตัวอย่าง: เศรษฐกิจถดถอย คนซื้อรถน้อยลง (D↓) + โรงงานรถปิดตัวลดการผลิต (S↓) → จำนวนรถที่ขายได้ลดแน่ แต่ราคารถจะขึ้นหรือลดไม่แน่
D↑ S↓ P* เพิ่มแน่ | Q* ไม่แน่
⛽ ตัวอย่าง: สงคราม คนกักตุนน้ำมันมากขึ้น (D↑) + OPEC ลดกำลังผลิต (S↓) → ราคาน้ำมันพุ่งขึ้นแน่นอน แต่ปริมาณที่ซื้อขายจริงขึ้นหรือลดไม่แน่
D↓ S↑ P* ลดแน่ | Q* ไม่แน่
📱 ตัวอย่าง: มือถือรุ่นเก่า คนเปลี่ยนไปใช้รุ่นใหม่ (D↓) + เทคโนโลยีผลิตถูกลง (S↑) → ราคารุ่นเก่าลดแน่ แต่ปริมาณที่ขายได้จะเพิ่มหรือลดไม่แน่
ทดสอบความเข้าใจ — 5 ข้อ