บทที่ 1.5 — ลองคิดก่อน
"กฎของอุปสงค์" (Law of Demand) ถูกค้นพบมาได้อย่างไร?
นักเศรษฐศาสตร์มี กฎ/ทฤษฎี มากมาย เช่น:
📉 Law of Demand: ราคาขึ้น → ปริมาณซื้อลด
💰 Gresham's Law: เงินเลวไล่เงินดีออกจากระบบ
🌽 Engel's Law: รายได้สูง → สัดส่วนค่าอาหารต่อรายได้ลดลง
กฎเหล่านี้ "คิดมาได้อย่างไร"? ใช้วิธีคิดแบบเดียวกันหรือเปล่า?
มีคำตอบมากกว่า 1 วิธี!
นักเศรษฐศาสตร์มี 4 วิธีสร้างทฤษฎี
① Deductive (อนุมาน) — เริ่มจากสมมติฐาน → ใช้ตรรกะ → สรุปกฎ → ทดสอบ
เช่น Law of Demand
② Inductive (อุปมาน) — สังเกตข้อเท็จจริงซ้ำ ๆ → ตั้งเป็นกฎ
เช่น Gresham's Law
③ Quantitative (เศรษฐคณิตศาสตร์) — ใช้คณิตศาสตร์/สถิติ/เศรษฐมิติ ร่วมกัน
④ Model (โมเดล) — สร้างแบบจำลองเศรษฐกิจ หาความสัมพันธ์ตัวแปร
① Deductive Method (วิธีอนุมาน)
เริ่มจากสมมติฐาน → ตรรกะ → กฎ → ทดสอบ
วิธีอนุมาน (Deductive) คล้ายกับ คณิตศาสตร์/ตรรกวิทยา:
① ตั้งสมมติฐาน (Assumptions)
② ใช้ตรรกะ (Logic) เชื่อมโยงสมมติฐาน
③ สรุปออกมาเป็นข้อความสั้น ๆ
④ นำไปทดสอบกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง
⑤ ถ้าสอดคล้อง → ยอมรับเป็น กฎ/ทฤษฎี
📌 ตัวอย่างคลาสสิก: Law of Demand (กฎของอุปสงค์)
สมมติให้:
• รายได้, รสนิยม, ราคาสินค้าอื่น, ปัจจัยอื่น ๆ คงที่
ใช้ตรรกะ: ถ้าราคาสินค้าเปลี่ยน...
สรุปได้:
"ราคา ⬆ → ปริมาณซื้อ ⬇" และ "ราคา ⬇ → ปริมาณซื้อ ⬆"
→ ราคาและปริมาณที่ต้องการ เปลี่ยนแปลงในทิศทางตรงกันข้าม = Law of Demand
เคล็ดจำ Deductive: "ทฤษฎีก่อน → ข้อมูลทดสอบทีหลัง" — เริ่มจากการคิด แล้วค่อยลงสนามตรวจสอบ
② Inductive + ③④ Quantitative & Model
3 วิธีที่เหลือ — เริ่มจาก "ข้อมูล" หรือ "แบบจำลอง"
② Inductive Method (วิธีอุปมาน)
ตรงข้ามกับ Deductive — เริ่มจาก ข้อมูล → ตั้ง กฎ
① สังเกตข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น ซ้ำ ๆ
② นำมาตั้งเป็นกฎ
③ ใช้วิธีทางสถิติ / สอบถาม / ประวัติศาสตร์
📌 ตัวอย่าง: Gresham's Law
สังเกตจากประวัติศาสตร์ว่า เมื่อมีเงิน 2 ชนิดที่ค่าเป็นทางการเท่ากันแต่
เนื้อโลหะต่างกัน → คนเก็บเงินดีไว้ ใช้แต่เงินเลว
→ "เงินเลวไล่เงินดีออกจากระบบ"
③ Quantitative Method (เศรษฐคณิตศาสตร์)
ใช้ความรู้รวมกัน 4 อย่าง:
• ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์
• คณิตเศรษฐศาสตร์
• คณิตสถิติ
• เศรษฐมิติ (Econometrics)
→ สร้างเป็นกฎ/ทฤษฎี เชิงปริมาณ
④ Model Method (วิธีโมเดล)
สร้าง แบบจำลองทางเศรษฐกิจ เพื่อหาความสัมพันธ์ของตัวแปร
• ใช้ความรู้ทางสถิติเศรษฐศาสตร์
• ใช้คณิตศาสตร์
→ ทดสอบและทำนายปรากฏการณ์
| วิธี | เริ่มจาก | นำไปสู่ |
|---|
| ① Deductive | สมมติฐาน | กฎ (ตัวอย่าง: Law of Demand) |
| ② Inductive | ข้อมูลซ้ำ ๆ | กฎ (ตัวอย่าง: Gresham's Law) |
| ③ Quantitative | คณิต+สถิติ+เศรษฐมิติ | กฎเชิงปริมาณ |
| ④ Model | แบบจำลอง | ความสัมพันธ์ตัวแปร |
ลองจัดหมวด
นักเศรษฐศาสตร์ต่อไปนี้ใช้วิธีสร้างทฤษฎีแบบใด?
💡 ดูที่ "เริ่มจากอะไร" — สมมติฐาน หรือ ข้อมูล หรือ คณิต/โมเดล
แบบฝึกหัด 1.5
ทดสอบความเข้าใจ — 5 ข้อ